Steun op maat bij voedingsproblemen kinderen met een beperking

Voor kinderen met een beperking kunnen voedingsproblemen ernstige gevolgen hebben. Ze hebben vaak problemen met eten en drinken, ze verslikken zich vaak en kunnen niet altijd kauwen of drinken. Veel van deze kinderen zijn daardoor ondervoed.

Door onwetendheid bij hun ouders en een gebrek aan kennis bij lokale professionals en specialisten, krijgen kinderen met een beperking te vaak niet de ondersteuning die ze nodig hebben om te overleven en gezond op te groeien.

Het probleem

In de landen waar we werken, is ondervoeding een enorm volksgezondheidsprobleem voor kinderen met een beperking. Deze kinderen lopen een 2 keer zo groot risico te sterven aan ondervoeding¹. Er is bijvoorbeeld een buitensporige vroegtijdige sterfte in Sub-Sahara Afrika, vooral onder kinderen met ernstige motorische beperkingen of ondervoeding².

De cijfers laten de omvang van het probleem zien:

• wereldwijd zijn er minstens 240 miljoen kinderen met een beperking, van wie tot 80% voedingsproblemen heeft³
• zij hebben 3 keer meer kans op ondervoeding, 34% meer kans op een te korte lengte voor hun leeftijd, en 25% meer kans op ondergewicht
• in landen waar armoede heerst, kan het aantal zelfs oplopen tot meer dan twee keer zoveel als kinderen zonder beperking, vooral in plattelandsgebieden met slechte tot geen toegang tot gezondheidszorg⁴

Voor kinderen met een beperking is groeiachterstand een grote risicofactor. Daar komt bij dat meer dan de helft van de kinderen in die leeftijd nooit naar een medisch specialist gaat. Daardoor missen ze essentiële vaccinaties, voedingsadvies, hulp bij uitdroging en identificatie van problemen in de ontwikkeling. Met als gevolg een verhoogd risico op ziekten, lichamelijke beperking of, in het ergste geval, de dood.

Dit vormt niet alleen een groot risico voor kinderen die geboren worden met een beperking, maar betekent ook dat beperkingen zich op jonge leeftijd kunnen ontwikkelen en verergeren als gevolg van voedingsproblemen.

Ontwikkeling en risico’s

Tijdens de eerste 6 levensmaanden heeft een kind alleen de zuigreflex om voedsel tot zich te nemen en is moedermelk of kunstmatige voeding voldoende, mits voldoende aanwezig. Daarna is meer gevarieerde voeding essentieel om te groeien, ontwikkelen en ondervoeding te voorkomen.

Na de leeftijd van 6 maanden leert een kind het eten van een lepel, kauwen en drinken uit een beker. Ontwikkelt een kind deze vaardigheden om wat voor reden dan ook niet in de eerste twee levensjaren dan zal dit blijvende problemen geven tijdens het eten, zoals verslikken en hoesten met risico op longontsteking.

Afgezien van de gezondheidsrisico’s, zorgt dit meerdere keren per dag voor lange en stressvolle momenten voor zowel ouder als kind. Dit geldt vooral voor kinderen die spasticiteit of onwillekeurige bewegingen ervaren als gevolg van hun beperking. Dit wordt verergerd in gebieden waar de juiste informatie, professionele ondersteuning en voedingsstoffen niet altijd voorhanden is.

Veel ouders hebben behoefte aan ondersteuning om hun kind veilig eten en drinken te geven en gevarieerde voeding aan te kunnen bieden. Deze ouders hebben naast steun van hun omgeving ook gespecialiseerd advies van professionals nodig. De bestaande (voedings-) deskundigen in deze landen hebben vaak wel kennis van voeding, maar zijn vaak niet op de hoogte van de benodigde technieken om kinderen met een beperking op een veilige manier eten en drinken te geven.

Onze aanpak

Voedingsproblemen vragen om een brede aanpak.

Van pilot naar Feeding to Save Lives

Tussen 2024 en 2026 voerde het Liliane Fonds samen met partners een pilot uit rondom voedingsproblemen bij kinderen met een beperking. In dit proefproject zijn Community Based Rehabilitation (CBR) zorgwerkers, ouders en professionals zoals voedingsdeskundigen getraind in het gebruik van voedingstechnieken.

Na deze trainingen werden eenvoudige instructie- en informatietools ontwikkeld voor CBR-zorgwerkers en ouders zodat deze tijdig ondersteuning konden geven aan een kind met eet- en drinkproblemen.

Op basis van de ervaringen en resultaten van deze pilot startte in juli 2026 het project Feeding to Save Lives. Dit project wordt uitgevoerd in Kameroen, Tanzania, Zambia en Uganda, in samenwerking met SPOON Foundation.

Wat willen we bereiken?

Het project richt zich op duurzame oplossingen door ondersteuning van gezinnen te combineren met deskundigheidsbevordering, bewustwording in gemeenschappen, betere doorverwijzing naar zorg en beleidsbeïnvloeding.

Met deze aanpak werken we aan:

• Betere voedings- en eetpraktijken voor kinderen met een beperking;
• Betere toegang tot voedzaam voedsel voor gezinnen;
• Inclusieve voedings- en eetondersteuning binnen bestaande systemen en diensten;
• Meer kennisuitwisseling en samenwerking tussen betrokken landen en organisaties.

¹ Kuper en Heydt, 2019
² Namaganda et al., 2020
³ Lefton-Greif en Arvedson, 2007
⁴ UNICEF, 2021