“Iedereen heeft recht op goede informatie, gezondheid en eerlijke kansen”

Een opgroeiend meisje met een handicap vecht vaak tegen een venijnige dubbele uitsluiting: vanwege haar beperking en vanwege haar menstruatie. Samen met onze internationale partners, strijden we met haar, en alle meisjes met een beperking mee.

“Wereldwijd is er een taboe op menstruatie en weinig aandacht voor menstruele gezondheid. Net zoals voor de dagelijkse barrières voor mensen met een beperking. Die combinatie heeft serieuze gevolgen”, zegt Marieke van Gerwen, adviseur Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR) bij het Liliane Fonds.

Hoe zien die dagelijkse barrières er uit voor een meisje met een beperking?

“Voor haar kan naar school gaan sowieso al lastig zijn, doordat de omgeving niet is ingericht op haar beperking. Ongesteld zijn is nog een extra barrière. Als een meisje niet wordt ondersteund bij het omgaan met haar menstruatie, dan betekent dat meestal thuisblijven. Schoolverzuim zet haar op achterstand. Dat verkleint later haar kans op een goede baan en dus financiële onafhankelijkheid. Ook als ze al een baan vindt, loopt ze zonder kennis over menstruatie weer tegen dezelfde problemen aan. Een gezonde menstruatie maakt voor haar dus echt verschil.”

“Stel je voor: je hebt een visuele beperking en kunt niet zien wanneer je ongesteld wordt. Dan moet je andere signalen herkennen die wijzen op het begin van de ongesteldheid, zoals lichamelijke veranderingen. Maar dan moet je wel precies weten hoe je cyclus werkt. Voor meisjes met andere soorten beperkingen zijn de uitdagingen weer heel anders, maar voor iedereen geldt: open gesprekken hierover zijn cruciaal. En precies daarom is inclusieve kennis over menstruatie zo belangrijk.”

Wat kan het Liliane Fonds daaraan doen?

“Iedereen heeft recht op goede informatie, gezondheid en eerlijke kansen, en goed voor jezelf kunnen zorgen als je menstrueert is een recht. Daarom houden programma’s van het Liliane Fonds rekening met de uitdagingen waar mensen met een beperking tegenaan lopen als ze menstrueren. Zodat zij niet worden uitgesloten van cruciale informatie.”

Een nieuwe gids Menstruele gezondheid en handicap, ontwikkeld door het Liliane Fonds en de African Coalition for Menstrual Health (ACMH) en AFRIpads, helpt gezondheidswerkers om menstruatieprogramma’s inclusiever te maken voor meisjes met een beperking. Want passende ondersteuning vergroot hun kansen op onderwijs en zelfstandigheid.

ACMH (onderdeel van het United Nations Population Fund) is een coalitie van organisaties die in Afrikaanse landen werken aan gerelateerde thema’s, zoals onderwijs en toegang tot schoon water. AFRIpads is een Oegandese onderneming, die herbruikbare menstruatieproducten ontwikkelt. Marieke: “Het Liliane Fonds bracht expertise in over leven met een beperking. En vier Oegandese organisaties van mensen met een beperking toetsten de richtlijnen aan de dagelijkse praktijk.”

Wat leren gezondheidswerkers van deze gids?

“De gids biedt concrete richtlijnen en praktische handvatten plus een overzicht van soorten handicaps. Dat laat zien dat mensen met verschillende handicaps baat hebben bij verschillende soorten ondersteuning, omdat de ervaring rondom de menstruatie kan verschillen.”

“In de gids staan ook uitdagingen, zoals het dubbele stigma en ontoegankelijke faciliteiten. En hij benadrukt het belang om mensen met een beperking vanaf de start van een programma te betrekken. Zo leren deskundigen en professionals om inclusiever te denken en te werken. Ze worden zich bewust van het belang van menstruele gezondheid voor deze doelgroep.”

Wat wil je bereiken?

“Ons doel is helder: zoveel mogelijk organisaties ondersteunen om inclusiever te werken. We willen dat professionals zich gesteund voelen om dit onderwerp bespreekbaar te maken. En uiteindelijk dat alle meisjes met een beperking een zorgeloze cyclus ervaren. Tegelijkertijd zie ik om me heen ook weerstand tegen SRGR-thema’s, waaronder het heersende taboe rondom menstruatie. Dat kan soms ontmoedigend zijn, maar het motiveert me ook, omdat er veel winst te behalen is. Uiteindelijk heeft iedereen recht op de juiste informatie, een goede gezondheid en eerlijke kansen in het leven. Daar blijven we ons elke dag voor inzetten.”